One of the most fascinating — and also most challenging — aspects of learning Dusun is mastering its system of affixes (imbuhan). These include prefixes, suffixes, and infixes that attach to verbs and adjectives to express things like tense, mood, voice, direction, and even emphasis.
Dusun has over 50 unique affix forms used with verbs and adjectives. Some words can change completely in meaning depending on which affix is applied. Understanding these forms is essential for fluency — without them, your sentence can sound awkward, incomplete, or even completely wrong.
Let's take the root verb tandang (to kick) as an example. Below is a list of its various affixed forms. You might be surprised — but yes, Dusun speakers use these regularly in daily conversation:
📌 Present Tense Variants:
tandang, angatandang, atandang, guntandang, ingkatandang, katandang, manandang, mananandang, mintandang, mogitandang-tandang,
mokitandang, obintandang, panandang, panandangan, papatandang, patandango, patandangon, pointandang, pokitandang, pokitandangan,
popintandang, sangkatandangan, sangkatandang-tandang, sitandang, sipanandang
📌 Past Tense Variants:
kinatandangan, minintandang, mintandang, minokitandang, minanandang, minogitandang-tandang, nangatandang, natandang, nakatandang,
nakatandangan, pinanandang, pinanandangan, pinapatandang, pinatandang, pinopitandang, pinitandang, pinintandangan, pinokitandangan,
pinopintandang, sinangkatandangan, sinangkatandang-tandang, sinitandang, sinipanandang, tinandang
It may seem overwhelming, but yes — these forms are truly used by native speakers in real conversations. Each affix has its own nuance and function, and with time, you'll begin to recognize their patterns and meanings naturally.
Dusun is an agglutinative language, meaning it builds meaning by "gluing" parts together — much like LEGO blocks. Instead of using extra words like English does ("I want to go" or "You can run?"), Dusun encodes those ideas directly into the verb form using affixes. (siongoi oku, katangkus ko?)
Tagalog (Filipino) works in a similar way — both languages come from the Austronesian family. If you've learned Tagalog verbs like kumain, kinakain, kainin, kakain, you'll feel right at home in Dusun. Just like in Tagalog, each affix combination has a specific role — whether showing tense, focus, voice, or direction. BTW, they claim that a Tagalog verb has 100+ possible affixes and combinations.
Interestingly tapi tidak semestinya betul ya, Dusun appears to have more verb forms for the past tense than for the present or future. From my observation, this may reflect a cultural tendency to tell stories, explain past actions, or even debate what has happened — though that's just a fun theory. What's clear is: past tense is rich and detailed in this language.
In Dusun, using the wrong affix can totally flip the meaning of your sentence:
In this lesson, we will:
Dusun verbs are modified using various types of affixes:
| Affix | Use | Malay equiv | Dusun Example | English Translation |
|---|---|---|---|---|
| si- | Desire / Want | ingin, mahu, hendak | Siboli oku kurita Sianu yau doh tanak | I want to buy a car She wants a child |
| ka- / ko- | Ability | dapat, mampu | Kagampot ko? Kokito oku dau | Can you reach? I can see him |
| ki- | Ownership | mempunyai | Kikurita ko? Kisawo noh ih John? | Do you have a car? Does John have a wife? |
| ma-/mo- | Present action | me-, ber- | Momoli oku'd sada Manangkus oku sodopon | I am buying fish I will run this afternoon |
| moki- | Receiver asking for an action | minta ... | Mokikoruhang oku diya baino Mokitandang ko doho? | I need you to accompany me today You want me to kick you? |
| papa-/popo- | Causation, to make things happen | memberi ... | Papapanau oku ti kurita ku Mongoi oku popokirim ti surat | I am driving my car I am going to post this letter |
| -an / -on | Future intention / receiver-focused | — | Akanon ku ilo takano Igitan ku longon dau | I will eat that rice I will hold her hand |
| o- / a- | Passive / Potential form | boleh di... | Oinum ih ti waig boh Atakad di nuluhon? | The water is drinkable Is the hill climbable? |
| sang- / song- + reduplication | Scattered/random action by many | ber...an | Sangtangkus-tangkus Songihad-ihad | Running around Crying all over |
| mi- | Reciprocal by multiple doers | ber..an | Mitumbuk yolo Midamot kito mamanau | They are hitting each other We go together |
| poim- / poin- / poing- | Non-completive action | sedang ber... | Poingodop oku norikatan dih John Poimpasi poh ih manuk nu? | I was sleeping when John came Is your chicken still alive? |
| mim- / min- / ming- | Repetitive action | ber...2 | Mintangkus nopo karaja nu Mingihad ih Mary nokokito dih John | All you ever do is running Mary keeps crying when she sees John |
| minan- | Past action (doer-focused) | telah mem... | Minanandang ih John dih buul Minanakau ih Mary dih kambing ku | John kicked the ball Mary stole my goat |
| kaka- / koko- | Recent past (just happened) | baru sahaja | Kokorikot ku Amu oku louson, kakaakan ku | I just arrived I'm not hungry, I just ate |
| in (infix) | Simple Past (receiver-focused) | telah di... | Tinandang dih John ih buul Binoli ku ih manuk | The ball was kicked by John I bought the chicken |
| naka- / noko- | Past perfect (doer focused) | telah me... | Nakatandang oku noh do buul Nokoinum oku do waig | I have kicked a ball I had drunk water |
| na- / no- | Past perfect (receiver focused) | telah di... | Naakan ku ih takano Noinum oku ih waig | I have eaten the rice I had drunk the water |
| pina- / pino- | Past action (intentional) done to other | telah di... | Pinatahak ku dih John ih tusin Pinoinum ku ih tungau | I gave the money to John I gave drink to the cat |
| tongo- / tanga- | Plurality | menandakan banyak/ramai | tongo tanak tongo tombolog | children birds |
Most prefixes in Dusun follow one simple rule. You only need to look at one thing to know which variant to use.
For roots that start with a consonant — look at the 2nd letter:
For roots that start with a vowel — the starting vowel decides:
The ma-/mo- prefix is the most complex because the form depends on two things: the first letter of the root, and the first vowel of the root.
| First letter | Prefix | Consonant | Example |
|---|---|---|---|
| B, P | mam-/mom- | replaced | babak→mamabak, panau→mamanau |
| D, G, J, L, R, H | mama-/momo- | stays | dagang→mamadagang, guring→momoguring |
| S, T | man-/mon- | replaced | salin→manalin, tobok→monobok |
| K | mang-/mong- | replaced | kakap→mangakap, kotol→mongotol |
| Vowel A | mang- | stays | ahid→mangahid |
| Vowel I, U | mong- | stays | irak→mongirak |
| Vowel O | m- | stays | ongoi→mongoi |
All root verbs used in the examples below, with their Malay meanings:
| Root | Malay | Root | Malay |
|---|---|---|---|
| ada' | wujud/ada | ahid | kikis tanah/pasir |
| babak | pecah | babo | bawa |
| birud | putar/pusing | bobog | pukul |
| boros | cakap | dagang | niaga |
| darap | darab | dumpou | banting ke lantai |
| duntung | pukul | gaam | lekat |
| gambar | lukis | giak | jerit |
| giling | giling | guring | goreng |
| haor | cari dalam gelap | hapal | hafal |
| hobo | nafas | hondom | ingat |
| hukum | hukum | iad | tanggal ikatan |
| ias | bongkar | ilo | tahu |
| irak | ketawa | jaga | jaga |
| jawap | jawab | jiil | penjara |
| jual | jual | kakai | garuk |
| kakap | lawat | kakat | angkat |
| kilat | gilap | kotol | cekik |
| kurung | kurung | labas | tanggal pakaian |
| lawat | lawat | ligot | potong sekeliling pokok |
| lokud | bengkok dahan | olos | pinjam |
| ongoi | pergi | pagung | pukul |
| panau | jalan | posu | buat lubang |
| putul | potong | raag | rosak |
| rambit | terima | rambot | tangkap dengan jaring |
| rilik | tebas pokok/semak | rongou | dengar |
| saan | bawa (atas bahu) | saat | cat |
| salin | salin | sompon | tutup penutup |
| susuk | tusuk/masuk ke lubang | tahak | beri |
| tangkus | lari | tibas | tebas dengan parang |
| tobok | tikam | ubas | jinak |
| ukab | buka | ulang | ulang |
ma/mo — see architecture table above. First consonant is replaced by a nasal (mam/mom, man/mon, mang/mong) or mama/momo is added in front. Choice of a/o variant depends on first vowel of root.
papa/popo — vowel rule only. Root intact.
mim/min/ming — consonant rule: B/P → mim, D/J/S/T → min, everything else → ming. Root intact.
moki — just add moki in front. No rule. Root intact.
| Root | ma/mo | papa/popo | mim/min/ming | moki |
|---|---|---|---|---|
| ada' | mangada' | papaada' | mingada' | mokiada' |
| ahid | mangahid | papaahid | mingahid | mokiahid |
| babak | mamabak | papababak | mimbabak | mokibabak |
| babo | mamabo | papababo | mimbabo | mokibabo |
| birud | momirud | popobirud | mimbirud | mokibirud |
| bobog | momobog | popobobog | mimbobog | mokibobog |
| boros | momoros | popoboros | mimboros | mokiboros |
| dagang | mamadagang | papadagang | mindagang | mokidagang |
| darap | mamadarap | papadarap | mindarap | mokidarap |
| dumpou | momodumpou | popodumpou | mindumpou | mokidumpou |
| duntung | momoduntung | popoduntung | minduntung | mokiduntung |
| gaam | mamagaam | papagaam | minggaam | mokigaam |
| gambar | mamagambar | papagambar | minggambar | mokigambar |
| giak | momogiak | popogiak | minggiak | mokigiak |
| giling | momogiling | popogiling | minggiling | mokigiling |
| guring | momoguring | popoguring | mingguring | mokiguring |
| haor | mamahaor | papahaor | minghaor | mokihaor |
| hapal | mamahapal | papahapal | minghapal | mokihapal |
| hobo | momohobo | popohobo | minghobo | mokihobo |
| hondom | momohondom | popohondom | minghondom | mokihondom |
| hukum | momohukum | popohukum | minghukum | mokihukum |
| iad | mongiad | popoiad | mingiad | mokiiad |
| ias | mongias | popoias | mingias | mokiias |
| ilo | mongilo | popoilo | mingilo | mokiilo |
| irak | mongirak | popoirak | mingirak | mokiirak |
| jaga | mamajaga | papajaga | minjaga | mokijaga |
| jawap | mamajawap | papajawap | minjawap | mokijawap |
| jiil | momojiil | popojiil | minjiil | mokijiil |
| jual | momojual | popojual | minjual | mokijual |
| kakai | mangakai | papakakai | mingkakai | mokikakai |
| kakap | mangakap | papakakap | mingkakap | mokikakap |
| kakat | mangakat | papakakat | mingkakat | mokikakat |
| kilat | mongilat | popokilat | mingkilat | mokikilat |
| kotol | mongotol | popokotol | mingkotol | mokikotol |
| kurung | mongurung | popokurung | mingkurung | mokikurung |
| labas | mamalabas | papalabas | minglabas | mokilabas |
| lawat | mamalawat | papalawat | minglawat | mokilawat |
| ligot | momoligot | popoligot | mingligot | mokiligot |
| lokud | momolokud | popolokud | minglokud | mokilokud |
| olos | molos | popoolos | mingolos | mokiolos |
| ongoi | mongoi | popoongoi | mingongoi | mokiongoi |
| pagung | mamagung | papapagung | mimpagung | mokipagung |
| panau | mamanau | papapanau | mimpanau | mokipanau |
| posu | momosu | popoposu | mimposu | mokiposu |
| putul | momutul | popoputul | mimputul | mokiputul |
| raag | mamaraag | paparaag | mingraag | mokiraag |
| rambit | mamarambit | paparambit | mingrambit | mokirambit |
| rambot | mamarambot | paparambot | mingrambot | mokirambot |
| rilik | momorilik | poporilik | mingrilik | mokirilik |
| rongou | momorongou | poporongou | mingrongou | mokirongou |
| saan | manaan | papasaan | minsaan | mokisaan |
| saat | manaat | papasaat | minsaat | mokisaat |
| salin | manalin | papasalin | minsalin | mokisalin |
| sompon | monompon | poposompon | minsompon | mokisompon |
| susuk | monusuk | poposusuk | minsusuk | mokisusuk |
| tahak | manahak | papatahak | mintahak | mokitahak |
| tangkus | manangkus | papatangkus | mintangkus | mokitangkus |
| tibas | monibas | popotibs | mintibas | mokitibas |
| tobok | monobok | popotobok | mintobok | mokitobok |
| ubas | mongubas | popoubas | mingubas | mokiubas |
| ukab | mongukab | popoukab | mingukab | mokiukab |
| ulang | mongulang | popoulang | mingulang | mokilang |
na/no — vowel rule for consonants; vowel roots just add n in front.
naka/noko — vowel rule. Root intact.
mina/mino — built on the ma/mo form. Replace first ma→mina or mo→mino.
pina/pino — vowel rule. Root intact.
| Root | na/no | naka/noko | mina/mino (from ma/mo) | pina/pino |
|---|---|---|---|---|
| ada' | naada' | nakaada' | minangada' | pinaada' |
| ahid | naahid | nakaahid | minangahid | pinaahid |
| babak | nababak | nakababak | minamabak | pinababak |
| babo | nababo | nakababo | minamabo | pinababo |
| birud | nobirud | nokobirud | minomirud | pinobirud |
| bobog | nobobog | nokobobog | minomobog | pinobobog |
| boros | noboros | nokoboros | minomoros | pinoboros |
| dagang | nadagang | nakadagang | minamadagang | pinadagang |
| darap | nadarap | nakadarap | minamadarap | pinadarap |
| dumpou | nodumpou | nokodumpou | minomodumpou | pinodumpou |
| duntung | noduntung | nokoduntung | minomoduntung | pinoduntung |
| gaam | nagaam | nakagaam | minamagaam | pinagaam |
| gambar | nagambar | nakagambar | minamagambar | pinagambar |
| giak | nogiak | nokogiak | minomogiak | pinogiak |
| giling | nogiling | nokogiling | minomogiling | pinogiling |
| guring | noguring | nokoguring | monomoguring | pinoguring |
| haor | nahaor | nakahaor | minamahaor | pinahaor |
| hobo | nohobo | nokohobo | minomohobo | pinohobo |
| hondom | nohondom | nokohondom | minomohondom | pinohondom |
| hukum | nohukum | nokohukum | minomohukum | pinohukum |
| iad | niad | nokoiad | minongiad | pinoiad |
| ias | nias | nokoias | minongias | pinoias |
| ilo | nilo | nokoilo | minongilo | pinoilo |
| irak | nirak | nokoinak | minongirak | pinoirak |
| jaga | najaga | nakajaga | minamajaga | pinajaga |
| jawap | najawap | nakajawap | minamajawap | pinajawap |
| jiil | nojiil | nokojiil | minomojiil | pinojiil |
| jual | nojual | nokojual | minomojual | pinojual |
| kakai | nakakai | nakakakai | minangakai | pinakakai |
| kakap | nakakap | nakakakap | minangakap | pinakakap |
| kakat | nakakat | nakakakat | minangakat | pinakakat |
| kilat | nokilat | nokokilat | minongilat | pinokilat |
| kotol | nokotol | nokokotol | minongotol | pinokotol |
| kurung | nokurung | nokokurung | minongurung | pinokurung |
| labas | nalabas | nakalabas | minamalabas | pinalabas |
| lawat | nalawat | nakalawat | minamalawat | pinalawat |
| ligot | noligot | nokoligot | minomoligot | pinoligot |
| lokud | nolokud | nokolokud | minomolokud | pinolokud |
| olos | nolos | nokoolos | minolos | pinolos |
| ongoi | nongoi | nakaongoi | minongoi | pinaongoi |
| pagung | napagung | nakapagung | minamagung | pinapagung |
| panau | napanau | nakapanau | minamanau | pinapanau |
| posu | noposu | nokoposu | minomosu | pinoposu |
| putul | noputul | nokoputul | minomutul | pinoputul |
| raag | naraag | nakaraag | minamaraag | pinaraag |
| rambit | narambit | nakarambit | minamarambit | pinarambit |
| rilik | norilik | nokorilik | minomorilik | pinorilik |
| rongou | norongou | nokorongou | minomorongou | pinorongou |
| saan | nasaan | nakasaan | minanaan | pinasaan |
| saat | nasaat | nakasaat | minanaat | pinasaat |
| salin | nasalin | nakasalin | minanalin | pinasalin |
| sompon | nosompon | nokosompon | minomonompon | pinosompon |
| susuk | nosusuk | nokosusuk | minonusuk | pinosusuk |
| tahak | natahak | nakatahak | minanahak | pinatahak |
| tangkus | natangkus | nakatangkus | minanangkus | pinatangkus |
| tibas | notibas | nokotibas | minonibas | pinotibas |
| tobok | notobok | nokotobok | minonobok | pinotobok |
| ubas | nubas | nokobas | minongubas | pinobas |
| ukab | nukab | nokaukab | minongukab | pinoukab |
| ulang | nulang | nokoulang | minongulang | pinoulang |
poing/poin — consonant rule: B/P → poim, D/J/S/T → poin, everything else → poing. Root intact.
si — just add si in front. No rule. Root intact.
ka/ko — vowel rule. Root intact.
kaka/koko — vowel rule. Root intact.
| Root | poing/poin/poim | si | ka/ko | kaka/koko |
|---|---|---|---|---|
| ada' | poingada' | siada' | kaada' | kakaada' |
| ahid | poingahid | siahid | kaahid | kakaahid |
| babak | poimbabak | sibabak | kababak | kakababak |
| babo | poimbabo | sibabo | kababo | kakababo |
| birud | poimbirud | sibirud | kobirud | kokobirud |
| bobog | poimbobog | sibobog | kobobog | kokobobog |
| boros | poimboros | siboros | koboros | kokoboros |
| dagang | poindagang | sidagang | kadagang | kakadagang |
| darap | poindarap | sidarap | kadarap | kakadarap |
| dumpou | poindumpou | sidumpou | kodumpou | kokodumpou |
| duntung | poinduntung | siduntung | koduntung | kokoduntung |
| gaam | poinggaam | sigaam | kagaam | kakagaam |
| gambar | poinggambar | sigambar | kagambar | kakagambar |
| giak | poinggiak | sigiak | kogiak | kokogiak |
| giling | poinggiling | sigiling | kogiling | kokogiling |
| guring | poingguring | siguring | koguring | kokoguring |
| haor | poinghaor | sihaor | kahaor | kakahaor |
| hobo | poinghobo | sihobo | kohobo | kokohobo |
| hondom | poinghondom | sihondom | kohondom | kokohondom |
| hukum | poinghukum | sihukum | kohukum | kokohukum |
| iad | poingiad | siiad | koiad | kokoiad |
| ias | poingias | siias | koias | kokoias |
| ilo | poingilo | siilo | koilo | kokoilo |
| irak | poingirak | siirak | koirak | kokoirak |
| jaga | poinjaga | sijaga | kajaga | kakajaga |
| jawap | poinjawap | sijawap | kajawap | kakajawap |
| jiil | poinjiil | sijiil | kojiil | kokojiil |
| jual | poinjual | sijual | kojual | kokojual |
| kakai | poingkakai | sikakai | kakakai | kakakakao |
| kakap | poingkakap | sikakap | kakakap | kakakakap |
| kakat | poingkakat | sikakat | kakakat | kakakakat |
| kilat | poingkilat | sikilat | kokilat | kokokilat |
| kotol | poingkotol | sikotol | kokotol | kokokotol |
| kurung | poingkurung | sikurung | kokurung | kokokurung |
| labas | poinglabas | silabas | kalabas | kakalabas |
| lawat | poinglawat | silawat | kalawat | kakalawat |
| ligot | poingligot | siligot | koligot | kokoligot |
| lokud | poinglokud | silokud | kolokud | kokolokud |
| olos | poingolos | siolos | koolos | kokoolos |
| ongoi | poingongoi | siongoi | koongoi | kokoongoi |
| pagung | poimpagung | sipagung | kapagung | kakapagung |
| panau | poimpanau | sipanau | kapanau | kakapanau |
| posu | poimposu | siposu | koposu | kokoposu |
| putul | poimputul | siputul | koputul | kokoputul |
| raag | poingraag | siraag | karaag | kakaraag |
| rambit | poingrambit | sirambit | karambit | kakarambit |
| rilik | poingrilik | sirilik | korilik | kokorilik |
| rongou | poingrongou | sirongou | korongou | kokorongou |
| saan | poinsaan | sisaan | kasaan | kakasaan |
| saat | poinsaat | sisaat | kasaat | kakasaat |
| salin | poinsalin | sisalin | kasalin | kakasalin |
| sompon | poinsompon | sisompon | kosompon | kokosompon |
| susuk | poinsusuk | sisusuk | kosusuk | kokosusuk |
| tahak | pointahak | sitahak | katahak | kakatahak |
| tangkus | pointangkus | sitangkus | katangkus | kakatangkus |
| tibas | pointibas | sitibas | kotibas | kokotibas |
| tobok | pointobok | sitobok | kotobok | kokotobok |
| ubas | poingubas | siubas | koubas | kokoubas |
| ukab | poingukab | siukab | koukab | kokoukab |
| ulang | poingulang | siulang | koulang | kokoulang |
.. more prefixes coming soon. nanti sambung lagi 🙂